Saturday, 14/12/2019 - 11:44|
Chào mừng bạn đến với cổng thông tin điện tử Trường THPT Yên Dũng số 2
A- A A+ | Chia sẻ bài viết lên facebook Chia sẻ bài viết lên twitter Chia sẻ bài viết lên google+ Tăng tương phản Giảm tương phản

TỔ VẬT LÍ - KTCN TÍCH CỰC ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH

Sự thành công của một giờ dạy theo định hướng đổi mới PPDH phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố trong đó quan trọng nhất là sự chủ động, linh hoạt, sáng tạo của cả người dạy và cả người học.

A. ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC VÀ CUỘC THI GVG CẤP TRƯỜNG.

Hội thi cấp trường được tổ chức mỗi năm một lần, do nhà trường tổ chức. Hội thi giáo viên dạy giỏi góp phần triển khai các phong trào thi đua trong trường học; khuyến khích, động viên, tạo cơ hội và rèn luyện giáo viên tự học và sáng tạo. Qua hội thi, phát hiện, tuyên dương và nhân rộng những  GV điển hình tiên tiến, góp phần tạo động lực phát triển sự nghiệp giáo dục của nhà trường, địa phương, tạo điều kiện để giáo viên thể hiện năng lực, học tập, trao đổi kinh nghiệm về giảng dạy; tổ chức lớp học; khai thác sử dụng sáng tạo, hiệu quả phương tiện, đồ dùng dạy học.

Đổi mới, sáng tạo trong dạy và học là yêu cầu căn bản để hội thi GV dạy giỏi đi đúng hướng.

Nghề nào cũng có những cuộc thi, hội thi, đó là cách khích lệ GV sáng tạo. Nếu làm được đúng như dự thảo thì không những tìm được GV giỏi thực sự mà còn tìm được GV có tâm huyết với nghề. Trên thực tế đã có nhiều GV trưởng thành rõ rệt qua cuộc thi đầy áp lực. Và những phương pháp, sáng kiến của họ được tiếp tục ứng dụng, nhân rộng.

Lâu nay việc thi GVG vẫn nặng về hình thức, thành tích nên tạo áp lực khá lớn đối với GV. Khi cuộc thi đã biến tướng thì cần phải tìm được mô hình phù hợp hơn thay thế để vừa tạo động lực thi đua, vừa đóng góp cho đổi mới giáo dục trong nhà trường.

Nếu thi GVG vẫn là áp lực thì nên để thời gian cho thầy, cô nghiên cứu bài, lấy chất lượng học tập từ HS làm thước đo. Cải tổ phương cách thi GVG và cách đánh giá sao cho GV có động lực phấn đấu, tích cực, tự nguyện, chấn chỉnh những khâu còn nặng tính hình thức, vô bổ, để kỳ thi trở nên thực chất và bổ ích, dần đi vào hoàn thiện.Một giờ học tốt là một giờ học phát huy được tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của cả người dạy và người học nhằm nâng cao tri thức, bồi dưỡng năng lực hợp tác, năng lực vận dụng tri thức vào thực tiễn, bồi dưỡng phương pháp tự học, tác động tích cực đến tư tưởng, tình cảm, đem lại hứng thú học tập cho người học. Ngoài những yêu cầu có tính chất truyền thống như: bám sát mục tiêu giáo dục, nội dung dạy học, đặc trưng môn học; phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi học sinh (HS); giờ học đổi mới PPDH còn có những yêu cầu mới như: được thực hiện thông qua việc GV tổ chức các hoạt động học tập cho HS theo hướng chú ý đến việc rèn luyện phương pháp tư duy, khả năng tự học, nhu cầu hành động và thái độ tự tin; được thực hiện theo nguyên tắc tương tác nhiều chiều: giữa GV với HS, giữa HS với nhau (chú trọng cả hoạt động dạy của người dạy và hoạt động học của người học). Về bản chất, đó là giờ học có sự kết hợp giữa học tập cá thể (hình thức học cá nhân) với học tập hợp tác (hình thức học theo nhóm, theo lớp); chú trọng kết hợp học với hành, nâng cao tri thức với rèn luyện các KN, gắn với thực tiễn cuộc sống; phát huy thế mạnh của các PPDH tiên tiến, hiện đại; các phương tiện, thiết bị dạy học và những ứng dụng của công nghệ thông tin...; chú trọng cả hoạt động đánh giá của GV và tự đánh giá của HS.

Ngoài việc nắm vững những định hướng đổi mới PPDH như trên, để có được những giờ dạy học tốt, người GV cần phải nắm vững các kĩ thuật dạy học. Chuẩn bị và thiết kế một giờ học cũng là một hoạt động cần có những kĩ thuật riêng. Bài viết xin đề cập đến vấn đề này trên góc nhìn một giờ học tốt theo định hướng đổi mới PPDH.

Dạy học phát triển phẩm chất, năng lực là phương pháp tích tụ dần dần các yếu tố của phẩm chất và năng lực người học để chuyển hóa và góp phần cho việc hình thành, phát triển nhân cách.

Dạy học phát triển phẩm chất, năng lực người học được xem như một nội dung giáo dục, một phương pháp giáo dục như phương pháp dạy học nêu vấn đề, phương pháp dạy học phát huy tính tích cực của học sinh. Điểm khác nhau giữa các phương pháp là ở chỗ dạy học phát triển phẩm chất, năng lực người học có yêu cầu cao hơn, mức độ khó hơn, đòi hỏi người dạy phải có phẩm chất, năng lực giảng dạy nói chung cao hơn trước.

Việc vận dụng các kỹ thuật dạy học trong môn Tự nhiên- xã hội không phải là vấn đề đơn giản, nó phụ thuộc khá nhiều vào yếu tố khách quan như cơ sở vật chất, thiết bị dạy học, trình độ học sinh... Với giáo viên thì các phương pháp, kỹ thuật dạy học tích cực không phải là vấn đề quá mới mẻ nhưng cũng không phải là ai cũng thực hiện được một cách dễ dàng bởi việc vận dụng vào thực tiễn chưa thật thường xuyên, nhiều tiết còn mang tính hình thức... Qua việc dự giờ cho thấy: việc ứng dụng các kỹ thuật dạy học còn khá khiêm tốn, một phần do việc nắm bắt của giáo viên về kỹ thuật dạy học còn hạn chế, phần vì điều kiện cơ sở vật chất, khả năng của học sinh...

B. NHỮNG YẾU TỐ ĐỂ GIỜ HỌC HƯỚNG TỚI PHÁT TRIỂN PHẨM CHẤT, NĂNG LỰC HS .

1. Phát huy tính tích cực của người học

Trong quan niệm dạy học mới (tổ chức) một giờ học tốt là một giờ học phát huy được tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của cả người dạy và người học nhằm nâng cao tri thức, bồi dưỡng năng lực hợp tác, năng lực vận dụng tri thức vào thực tiễn, bồi dưỡng phương pháp tự học, tác động tích cực đến tư tưởng, tình cảm, đem lại hứng thú học tập cho người học.

Ngoài những yêu cầu có tính chất truyền thống như: bám sát mục tiêu giáo dục, nội dung dạy học, đặc trưng môn học; phù hợp với đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi HS; giờ học đổi mới PPDH còn có những yêu cầu mới như: được thực hiện thông qua việc GV tổ chức các hoạt động học tập cho HS theo hướng chú ý đến việc rèn luyện phương pháp tư duy, khả năng tự học, nhu cầu hành động và thái độ tự tin; được thực hiện theo nguyên tắc tương tác nhiều chiều: giữa GV với HS, giữa HS với nhau (chú trọng cả hoạt động dạy của người dạy và hoạt động học của người họcVề bản chất, đó là giờ học có sự kết hợp giữa học tập cá thể (hình thức học cá nhân) với học tập hợp tác (hình thức học theo nhóm, theo lớp); chú trọng kết hợp học với hành, nâng cao tri thức với rèn luyện các kĩ năng, gắn với thực tiễn cuộc sống; phát huy thế mạnh của các PPDH tiên tiến, hiện đại; các phương tiện, thiết bị dạy học và những ứng dụng của công nghệ thông tin…; chú trọng cả hoạt động đánh giá của GV và tự đánh giá của HS.

2. Dạy học tích hợp và phân hóa

Dạy học tích hợp đòi hỏi giáo viên trước hết phải thấy được mối liên hệ nội môn(đọc, viết , nói , nghe),theo đó nội dung dạy đọc có liên quan và lặp lại ở nội dung viết, nói và nghe; kiến thức và kĩ năng đọc hiểu mà học sinh tích lũy được trong quá trình tiếp nhận văn bản thuộc các kiểu loại khác nhau sẽ gips cho kĩ năng nghe và nói tốt hơn. Những kiến thức và cách thức diễn đạt mà học sinh học được trong quá trình đọc sẽ được các em dùng để thực hành viết. Tương tự , những điều học được khi đọc và viết sẽ được các em dùng khi nói.. Cùng với tích hợp nội môn , trong khi dạy đọc , viết nói , nghe, giáo viên còn biết tận dụng các cơ hội để lòng ghép một cách nhuần nhuyễn , hợp lí vào giờ học các yêu cầu giáo dục liên môn như kĩ năng sống, giáo dục bảo vệ môi trường, giáo dục quốc phòng an ninh…

Dạy học phân hóa có thể thực hiện bằng nhiều cách: nêu câu hỏi, bài tập theo nhiều mức dộ khác nhau; yêu cầu tất cả học sinh đều làm việc và lựa chọn vấn đề phù hợp với mình; khuyến khích sự mạnh dạn, tự tin trong trao đổi , tranh luận và thể hiện ; động viên và khen ngợi kịp thời các học sinh có ý tưởng sáng tạo , mới mẻ , độc đáo trong đọc , viết, nói nghe.

3. Đa dạng hóa các phương pháp , hình thức và phương tiện dạy học

Dạy học theo định hướng giáo viên cần tránh máy móc rập khuôn, không tuyệt đối hóa một phương pháp trong dạy đọc, viết hay nói và nghe mà biết vận dụng các phương pháp phù hợp với đối tượng , bối cảnh nội dung và mục đích của giờ học.

C. NGHIÊN CỨU VÀ ÁP DUNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TICH CƯC.

1. Dạy học thông qua các hoạt động của học sinh.

 Việc dạy học thông qua tổ chức liên tiếp các hoạt động học tập, từ đó giúp HS tự khám phá những điều chưa biết chứ không phải thụ động tiếp thu những tri thức được sắp đặt sẵn.

Theo tinh thần này, giáo viên không cung cấp, áp đặt kiến thức có sẵn mà là người tổ chức và chỉ đạo HS tiến hành các hoạt động học tập như nhớ lại kiến thức cũ, phát hiện kiến thức mới, vận dụng sáng tạo kiến thức đã biết vào các tình huống học tập hoặc tình huống thực tiễn,...

2. Dạy học chú trọng rèn luyện phương pháp tự học.

Chú trọng rèn luyện cho HS những tri thức phương pháp để họ biết cách đọc sách giáo khoa và các tài liệu học tập, biết cách tự tìm lại những kiến thức đã có, biết cách suy luận để tìm tòi và phát hiện kiến thức mới,... Các phương thức hành động, tuy nhiên cũng cần coi trọng cả các phương pháp có tính chất dự đoán, ví dụ: phương pháp giải bài tập vật lí, Cần rèn luyện cho HS các thao tác tư duy như phân tích, tổng hợp, đặc biệt hoá, khái quát hoá, tương tự, quy lạ về quen... để dần hình thành và phát triển tiềm năng sáng tạo của các em.

3. Tăng cường học tập cá thể phối hợp với học tập hợp tác

Tăng cường phối hợp học tập cá thể với học tập hợp tác theo phương châm “tạo điều kiện cho HS nghĩ nhiều hơn, làm nhiều hơn và thảo luận nhiều hơn”. Điều đó có nghĩa, mỗi HS vừa cố gắng tự lực một cách độc lập, vừa hợp tác chặt chẽ với nhau trong quá trình tiếp cận, phát hiện và tìm tòi kiến thức mới.

4. Kết hợp đánh giá của thầy với tự đánh giá của trò

Chú trọng đánh giá kết quả học tập theo mục tiêu bài học trong suốt tiến trình dạy học thông qua hệ thống câu hỏi, bài tập (đánh giá lớp học). Chú trọng phát triển kỹ năng tự đánh giá và đánh giá lẫn nhau của HS với nhiều hình thức như theo lời giải/đáp án mẫu, theo hướng dẫn, hoặc tự xác định tiêu chí để có thể phê phán, tìm được nguyên nhân và nêu cách sửa chữa các sai sót.

Sự thành công của một giờ dạy theo định hướng đổi mới PPDH phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố trong đó quan trọng nhất là sự chủ động, linh hoạt, sáng tạo của cả người dạy và cả người học. Những phần trình bày trên đây chỉ là những kinh nghiệm được đúc kết từ thực tiễn chỉ đạo triển khai đổi mới PPDH trong nhiều năm qua ở trường phổ thông, là những điều mà các GV, các đơn vị có thành tích tốt trong dạy học đã làm. Dù ở điều kiện và hoàn cảnh nào, sự chuẩn bị chu đáo theo quy trình trên đều đem lại những giờ học có hiệu quả, bổ ích và hứng thú đối với cả người dạy, người học.

Tóm lại có rất nhiều phương hướng đổi mới phương pháp dạy học với những cách tiếp cận khác nhau, trên đây chỉ là phương hướng chung. Việc đổi mới phương pháp dạy học đòi hỏi những điều kiện thích hợp về phương tiện, cơ sở vật chất và tổ chức dạy học, điều kiện về tổ chức, quản lý. Ngoài ra, phương pháp dạy học còn mang tính chủ quan. Mỗi giáo viên với kinh nghiệm riêng của mình cần xác định những phương hướng riêng để cải tiến phương pháp dạy học và kinh nghiệm của cá nhân. Tôi rất mong nhận được sự đóng góp , hợp tác từ các đồng nghiệp và các em học sinh để nâng cao chất lượng dạy học…

                                                                             Người thực hiện:  NGỤY THỊ MINH

 


Tác giả: Ngụy Thị Minh
Nguồn: THPT Yên Dũng số 2
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết